ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΑΔΑ Εκτύπωση
( 6 Votes )
Συντάχθηκε απο τον/την administrator   
Τετάρτη, 27 Ιανουάριος 2010 23:03


πηγή www.dimokratiki.org Χίος 27/1/2010
Του Κ. Α. Ναυπλιώτη


Με αφορμή την περσυνή επίσκεψη στην Κ. Ιταλία, και την περιήγηση σε τόπους της πάλαι ποτέ Μεγάλης Ελλάδος, άρχισε μια μικρή έρευνα (με βάση τις σημειώσεις μου) σχετικά με το θέμα του σημερινού μας τίτλου.

Περιττό να αναφέρω πως κατά την περίοδο αυτή, πέραν από την εμπεριστατωμένη ξενάγησή μας στους ιστορικούς αυτούς τόπους, πολλά προσθέσανε οι καίριες και αξιόλογες παρεμβάσεις συνοδοιπόρων – περιηγητών. Στα παραπάνω θα ήταν παράληψη να μην σημειώσω την ιδιαίτερη βοήθεια που μας παρείχαν ντόπιοι γνώστες της ιστορίας…

Όμως στο παρόν σημείωμα θα αναφερθούμε ιδιαίτερα στο θέμα που προαναφέραμε, με βάση ιστορικές πηγές αλλά όχι μόνο…

Ας αρχίσουμε λοιπόν με τον προσδιορισμό των ορίων της MAGNA GRAECIA, και να πούμε πως αυτή άρχιζε από το Ιόνιο πέλαγος και διαιρείται στους κόλπους των Λοκρών, του Σκυλλακίου και του Τάραντος. Από την άλλη τα βουνά που τους περικλείουν κυκλικά.

Ως προς το εσωτερικό, εκεί κατοικούσαν διάφορες τοπικές ιταλικές φυλές…αλλά και στα παράλια όπου προϋπήρχαν ιταλικές φυλές, εκδιώχτηκαν από τους Έλληνες. Ενδεικτικά αναφέρουμε αποικίες της

Μ. Ε (Μεγάλη Ελλάδα Κ. Ιταλία- Σικελία) όπως οι Συρακούσες (Siracousa στη Σικελία) που ήταν αποικία των Κορινθίων και με αρχηγό τον Αρχία, ίδρυσαν περί το 734 π.Χ την πόλη στο νησί Ορτυγία∙ όμως κατόπιν επεκτάθηκε στην απέναντι στεριά. Έφτασε δε σε μεγάλη ακμή.

Η Σικελία που κατά την Ελλην. Μυθολογία κατοικήθηκε για πρώτη φορά από τον Κρόνο τον πατέρα του Δία, υπάρχει το όρος Κρόνιον, όπου μετά από την φοβερή Τιτανομαχία ανέβηκε ο Δίας στο θρόνο των θεών.

Ακόμα, ο Κρότωνας, το Ρήγιο [Riace] και η Μεσσήνη (Ζάγκλη∙ αρχ. Δρέπανον. ζαγκλός = ο στραβοπόδης) που ιδρύθηκαν από τους Ευβοείς. (Εύβοια = η χώρα που έχει πολλά και καλά βόδια [ευ + βό{ε}ια]). (Την ίδια ρίζα έχει και το κρέας βιδέλο [ιταλ. vitello] που σημαίνει βόδι)

Στη Ζάγκλη της Σικελίας έζησε διωγμένος από την πατρίδα του ο φιλόσοφος Ξενοφάνης ο οποίος εκπεσών της πατρίδος εν Ζάγκλη της Σικελίας διέτριβε…Στο στενό της Μεσσήνης σύμφωνα με τον αρχ. μύθο υπήρχε η Σκύλλα και η Χάρυβδις. Η Κατάνη όπου υπάρχει το ηφαίστειο της Αίτνας σε υψόμετρο γύρω στα 3500 μέτρα.

Ο Σελινούντας (καταστράφηκε το 250 π.Χ). Η Σύβαρις που ήταν αποικία των Αρχαίων Τροιζηνίων, οι οποίοι έγιναν πολύ πλούσιοι (πλούτησαν), και λόγω του καθ’ υπερβολήν τρυφηλού βίου τους, …μας άφησαν τον όρο συβαριτισμός που σημαίνει τρυφηλότης, μαλθακότης.

Ο Τάραντας (Tarando) παραλιακή πόλη που αποικίστηκε κατά τον 8ο αι. π.Χ και βρίσκεται στον κόλπο μεταξύ Απουλίας και Καλαβρίας στο Ιόνιο πέλαγος. Ο Ακράγαντας της Σικελίας όπου γεννήθηκε περί το 495 π.Χ ο φιλόσοφος Εμπεδοκλής. Ο οποίος κατά την παράδοση χάθηκε πηδώντας μέσα στο ηφαίστειο της Αίτνας. Ενδεικτικά** αναφέρουμε ακόμα την Νάξο η οποία είναι μια από τις παλαιότερες ελλην. αποικίες. Ιδρύθηκε από Χαλκιδείς & Ναξίους. Σήμερα είναι παραλιακή πόλη και έχει το όνομα jarntini Naxos (κήπος της Νάξου).

Δυτικά στον Τάραντα βρίσκεται η περιοχή του Μεταποντίου η οποία κατά τους αρχαϊκούς χρόνους λεγόταν «Αλύβας», δηλ. πόλη των νεκρών (α[στερ.] + λιβάς-δος = ζωή, υγρασία πρβλ. το αγγλ. live).

Όμως για να επανέλθουμε στο θέμα του τίτλου, αναφέρουμε πρώτα ότι, ο Σκύμνος ο Χίος, ο Στράβων και ο Αθήναιος, μας λένε πως η περιοχή αυτή ονομάστηκε «Μεγάλη Ελλάς», διότι αυξήθηκε και ήκμασε ραγδαία ο πληθυσμός της… ο δε Στράβων υποστηρίζει ότι περιλαμβάνει και την Σικελία. Μας λέει δε ακόμα ότι οι πρώτες Ελληνικές αποικίες ιδρύθηκαν 300 έτη περίπου μετά τα Τρωϊκά. (άρα μεταξύ 1000 & 900 π. Χ).

Στην Ιμέρα ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει (Διοδ. Δ΄23 –Ε΄3) ότι οι νύμφες της περιοχής περιποιήθηκαν τον Ηρακλή και τον ξεκούρασαν.

Εδώ δημιουργήθηκαν επιφανή κέντρα της ελληνικής φιλοσοφίας στην αρχαιότητα. Οι Έλληνες της Ιταλικής χερσονήσου ένοιωθαν υπερηφάνεια για την καταγωγή τους, και ο Πολύβιος τους ονομάζει Ιταλιώτες. Ακόμα ο Αθήναιος χαρακτηρίζει την περιοχή της Μ. Ε σαν την ποιο όμορφη στον κόσμο.

Εδώ ζούν ακόμα απόγονοι των Ιταλιωτών Ελλήνων, άνθρωποι που με πίστη και πείσμα προσπαθούν να διασώσουν μέσα από συλλόγους ότι απέμεινε από την παλαιά δόξα της Μ. Ε. και κυρίως τη γλώσσα∙ όπως ο σύλλογος της Απουλίας Kaliglossa (Καλή γλώσσα) αγωνίζεται για να διασώσει το ιδίωμα της γκρήκο (griko). Toν ίδιο στόχο υπηρετεί και ο Σύλλογος των γκραικάνων της Καλαβρίας (Καλή αύρα) με την έκδοση βιβλίων στην γκραικάνικη γλώσσα, όπως το Lessico di Sternatia (Λεξικό του ελληνικού ιδιώματος της Στερνατίας), αλλά και την Γραμματική και Σύνταξη της καλαβρέζικης γκρήκο. Είναι γνωστό ότι ο γλωσσολόγος Γ. Χατζιδάκης αναφέρει ότι «η ελληνική γλώσσα εξηκολούθησεν ομιλουμένη αδιαλείπτως από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον εν Ιταλία». Όμως δείγμα της εκτίμησης αλλά και προσφοράς στον πολιτισμό αλλά και την ιστορία στη σημερινή Νότια Ιταλία και τη Σικελία, (αρχ. Τρινακρία [τρία άκρα], Θρινακία [χάριν ευφωνίας] αργότερα Σικανία και τέλος Σικελία) είναι και η ονομασία δρόμων στις περιοχές όπου άνθησε (ο Ελληνικός πολιτισμός), με ονόματα όπως Αισχύλος, Πλάτων, Αισχύλος Σοφοκλής…

Έχουν περάσει πολλά χρόνια που αποδείχτηκε πως η γλώσσα η οποία σήμερα μιλιέται σε πολλές περιοχές της Νότιας Ιταλίας και της Σικελίας, έχει σχέση και είναι εξέλιξη της Αρχαίας και μάλιστα της Δωρικής αλλά και της Αιολικής Ελληνικής. Προς την κατεύθυνση της διάσωσής του ιδιώματος των περιοχών αυτών, έχουν γίνει κάποια βήματα κυρίως μέσα από ιδιωτικές προσπάθειες.

Όμως αν θέλουμε κάτι πιο σταθερό και συγκεκριμένο, είναι απαραίτητη η βοήθεια της πολιτείας, που δεν φαίνεται να έχει το θέμα στις προτεραιότητες της…

Αντίθετα όσοι έχουν την τύχη να επισκεφτούν τόπους σαν αυτούς, θα δούν μια ξεχασμένη Ελλάδα, αλλά και θα αισθανθούν την καρδιά τους να χτυπά δυνατά και παράξενα, σαν του ιερέα που νοιώθει την αναξιότητα του απέναντι σε όσους μεταλαμβάνουν.

* ο όρος «Μεγάλη Ελλάδα» ο οποίος ήταν ξεχασμένος επανείλθε και οφείλεται στον Ρουμάνο αρχαιολόγο Dino Adamesteanu, στη δεκαετία του ’50.

**όλες οι αποικίες της Μ. Ε καταγράφονται στον χάρτη

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 29 Ιανουάριος 2010 14:11