Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Της Γεωργίας Κούμα
Η εργαστηριοποίηση του μαθήματος της Γλώσσας στην Α΄ Γυμνασίου συνάδει πλήρως με τη φιλοσοφία του Νέου Αναλυτικού Προγράμματος (ΝΑΠ) της Γλώσσας, το οποίο εφαρμόζεται φέτος σε όλα τα Γυμνάσια της Κύπρου, στα πλαίσια της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης.

Η εργαστηριοποίηση του μαθήματος και η δημιουργία Αίθουσας Ελληνικών είναι ένα πρόσθετο «εργαλείο» για την ποιοτική αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας του μαθήματος της Γλώσσας, τόσο ως προφορικού όσο και ως γραπτού λόγου. Η πιλοτική εφαρμογή αυτού του προγράμματος στην Α΄ Γυμνασίου και η επιστημονική αξιολόγηση της εφαρμογής και της αποτελεσματικότητάς του θα συμβάλουν στην περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας και στην εφαρμογή της εργαστηριοποίησης του μαθήματος της Γλώσσας σε όλα τα τμήματα της Α΄ Γυμνασίου την επόμενη σχολική χρονιά (2012 - 2013) και ακολούθως σε όλες τις τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου. Η σύγχρονη διδασκαλία της γλώσσας, η οποία στηρίζεται στις κυρίαρχες γλωσσοδιδακτικές θεωρίες της τελευταίας τριακονταετίας - όπως στην επικοινωνιακή προσέγγιση, στις μεταεπικοινωνιακές προσεγγίσεις (γραμματισμός, πολυγραμματισμοί κτλ.) και στον κριτικό γραμματισμό - χρειάζεται το δικό της, κατάλληλα εξοπλισμένο, χώρο.
Η εργαστηριοποίηση του μαθήματος της Γλώσσας, η συνεχής σε οργανωμένη επιστημονική βάση επιμόρφωση των φιλολόγων σε θέματα παιδαγωγικά και ειδικής διδακτικής των μαθημάτων τους, η παραγωγή σύγχρονου υποστηρικτικού υλικού, η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός της υπάρχουσας υλικοτεχνικής υποδομής στις σχολικές μονάδες, θα συμβάλουν τα μέγιστα στην αναβάθμιση των φιλολογικών μαθημάτων με συνεπακόλουθο τα καλύτερα αποτελέσματα (παραμένουν απογοητευτικά τα αποτελέσματα των παγκυπρίων εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά). Πιστεύουμε πως η εργαστηριοποίηση του μαθήματος της Γλώσσας μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή εξάλειψη του φαινομένου της γλωσσικής πενίας των μαθητών μας, που εν μέρει οφείλεται και στην ανεπαρκή επαφή τους με γλωσσικά πρότυπα ορθής χρήσης της νεοελληνικής γλώσσας, σε προφορικό και γραπτό λόγο. Η συνοικοδόμηση του μαθήματος με την ενεργό συμμετοχή των μαθητών/τριών θα θέσει το μάθημα σε νέες βάσεις, με διαφοροποιημένους τους ρόλους διδασκόντων και διδασκομένων. Επιπλέον, η ΕΕ συστήνει στις χώρες-μέλη της την ενίσχυση της διδασκαλίας της μητρικής τους γλώσσας.
Το μάθημα της Γλώσσας θα ήταν καλό να διδάσκεται σε ένα συνεχές δίωρο (την εβδομάδα), έτσι ώστε ο καθηγητής να μπορεί άνετα να εφαρμόζει τις σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας /μάθησης.
Τι είναι η Αίθουσα Ελληνικών; Είναι η ειδικά εξοπλισμένη αίθουσα-εργαστήριο, για να καλύπτει τις σύγχρονες ανάγκες (παιδαγωγικές και διδακτικές) της διδασκαλίας /μάθησης της ελληνικής γλώσσας. Η προστιθέμενη αξία στη χρήση της Αίθουσας Ελληνικών βασίζεται:
- Στην υιοθέτηση μαθητοκεντρικών προσεγγίσεων

- Στη συνεργασία μαθητών με τους καθηγητές τους

- Στην ενεργό συμμετοχή/ανάμειξη των μαθητών στο δικό τους ταξίδι της γνώσης και μάθησης

- Στη συνεχή ανατροφοδότηση και αξιολόγηση (αυτοαξιολόγηση - ετεροαξιολόγηση)

- Στο διαφοροποιημένο μαθησιακό περιβάλλον, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει τέσσερις γωνιές, για να καλλιεργούνται, σε πραγματικό επικοινωνιακό περιβάλλον, και οι τέσσερις τομείς, δηλαδή η ομιλία, η ακρόαση, η ανάγνωση και η γραπτή έκφραση: Α. Γωνιά Έντυπου υλικού (π.χ. λεξικά, κείμενα από τον ημερήσιο/περιοδικό Τύπο, κείμενα που παράγονται για να καλύψουν τις ανάγκες της καθημερινής ζωής) Β. Γωνιά Ακρόασης Γ. Γωνιά Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (σύνδεση με διαδίκτυο) Δ. Γωνιά Οπτικής παρακολούθησης.

Ποιους σκοπούς/στόχους εξυπηρετεί η διδασκαλία στην Αίθουσα Ελληνικών;
- Προσφέρει τη δυνατότητα ευελιξίας και πολλών επιλογών στην εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων και τεχνικών διδασκαλίας.
- Παρέχει συστηματική υποστήριξη του μαθήματος με εποπτικά μέσα διδασκαλίας και με το αντίστοιχο εκπαιδευτικό υλικό.
- Συμβάλλει στη βελτίωση του μαθησιακού κλίματος στην τάξη.
- Συμβάλλει στην καλλιέργεια δεξιοτήτων ορθής χρήσης και αξιοποίησης των ΝΤ (δικτυακά ημερολόγια, Facebook, Chat, μάθηση μέσω διαδικτύου, χρήση Skype, SΜS κτλ.).
- Συντελεί στην αναβάθμιση και την ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης και αυτονομίας των εκπαιδευτικών στη μαθησιακή και ψυχοπαιδαγωγική διαδικασία.
- Συντελεί στην ενεργό εμπλοκή των μαθητών/τριών στη μαθησιακή διαδικασία (αυτενέργεια - αυτονομία, προσωπικός τρόπος και ρυθμός μάθησης, ευρετική μέθοδος, λύση προβλήματος, αυτοδιόρθωση/ ετεροδιόρθωση, αυτοαξιολόγηση).
- Διαμορφώνει σταδιακά υπεύθυνους, ευαισθητοποιημένους και αυτόνομους μαθητές, που θα μπορούν να ελέγχουν το περιβάλλον και να παρεμβαίνουν σε αυτό.
- Δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε ο/η μαθητής/τρια να βιώνει τη χαρά της μάθησης.

Διαρρύθμιση του χώρου / εξοπλισμός

Η διαρρύθμιση του χώρου μπορεί να διαφέρει από σχολείο σε σχολείο. Σημειώνεται όμως ότι η διαρρύθμιση επηρεάζει τον τρόπο διδασκαλίας και μάθησης. Πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα και η διακόσμηση της αίθουσας - εργαστηρίου, γιατί έχει και εκπαιδευτικό και αισθητικό ρόλο.
Εξοπλισμός: Πέραν του βασικού εξοπλισμού που διαθέτει σήμερα η κάθε σχολική αίθουσα διδασκαλίας, η Αίθουσα Ελληνικών πρέπει να διαθέτει: Η/Υ(σύνδεση με διαδίκτυο), video projector, ραδιοκασετόφωνο, ανακλαστικό διασκόπιο, Βιβλιοθήκη, ντουλάπια.

Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Οι εμπλεκόμενοι εκπαιδευτικοί να επιμορφωθούν στην παιδαγωγική και διδακτική προσέγγιση του εργαστηριακού μαθήματος της Γλώσσας (θεωρία - πράξη).
* Η Γεωργία Κούμα είναι επιθεωρήτρια Φιλολογικών Μαθημάτων