Όταν αναφερόμαστε στον όρο διαχείριση της τάξης συνήθως ο νους μας πηγαίνει σε τρόπους ή τεχνικές τις οποίες εφαρμόζει ο εκπαιδευτικός προκειμένου να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που συναντά κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας.

Περιμένουμε λοιπόν να ακούσουμε μέτρα καταστολής κατά των παραπτωμάτων που συνήθως σημειώνονται από τους μαθητές.
Τα παραπτώματα όμως όταν συμβαίνουν έχουν κάποια αιτία. Αν ανιχνεύσουμε τα αίτια των παραπτωμάτων και τα εξαλείψουμε μπορούμε να φτιάξουμε τάξεις στις οποίες δεν θα εμφανιστούν παραπτώματα και άρα δεν θα χρειαστούν μέτρα καταστολής ή καλύτερα μέτρα αντιμετώπισης προβλημάτων.

Πότε η τάξη δημιουργεί προβλήματα;

Η τάξη δημιουργεί κάποια προβλήματα που απορρέουν από τη συμπεριφορά του δασκάλου, από το αντικείμενο και τη διδασκαλία του, από τους ίδιους τους μαθητές και από άλλους εξωγενείς παράγοντες.

Η συμπεριφορά του δασκάλου.

Προφανώς δεν μπορούμε να απαιτήσουμε να έχουμε δασκάλους με ορισμένες προδιαγραφές χαρακτήρα και συμπεριφοράς. Υπεισέρχεται η προσωπικότητά του και η διαφορετικότητά του έναντι των άλλων συναδέλφων. Μπορούμε όμως να ζητήσουμε από το δάσκαλο να έχει αγάπη για τα παιδιά, σταθερή συμπεριφορά χωρίς διακρίσεις μεταξύ των μαθητών και να ορίσει τους όρους συνεργασίας από την από την πρώτη ημέρα.[1] Δεν έχει μεγάλη σημασία αν ο δάσκαλος είναι αυστηρός ή επιεικής. Τα παιδιά διακρίνουν την αγάπη του, σέβονται τον χαρακτήρα του και προσαρμόζονται στις απαιτήσεις του. Αν όμως τη μια ημέρα είναι επιεικής και την άλλη αυστηρός τότε οι μαθητές μπερδεύονται και δημιουργούνται προβλήματα συμπεριφοράς.

Προβλήματα που απορρέουν από το γνωστικό αντικείμενο και τη διδασκαλία του

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η διδασκαλία. Ο μαθητής έρχεται στο σχολείο κατά κύριο λόγο για να μάθει ορισμένα μαθήματα. Το μάθημα πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους τους μαθητές και ο δάσκαλος πρέπει να είναι σε θέση να προτείνει λύσεις σε όλες τις απορίες που τους δημιουργούνται από το μάθημα. Τότε ο μαθητής εμπιστεύεται το δάσκαλό του, τον αξιολογεί θετικά και είναι έτοιμος να κάνει διάφορες παραχωρήσεις σε άλλα θέματα, προκειμένου να ωφεληθεί από την προσφορά του στο διδακτικό αντικείμενο.

Τυχόν λανθασμένη συμπεριφορά του δασκάλου, αντιμετωπίζεται τελείως διαφορετικά από την τάξη, όταν ο δάσκαλος έχει αξιολογηθεί θετικά στη διδασκαλία του αντικειμένου του, από εκείνο τον δάσκαλο που δεν έχει αξιολογηθεί θετικά στο αντικείμενό του. Για το λόγο αυτό δίνουμε περισσότερη σημασία στη μικρή ανάλυσή μας αυτή στην επιτυχία της διδασκαλίας του αντικειμένου.

Στις περισσότερες αναλύσεις της διδακτικής, θεωρείται δεδομένο ότι ο διδάσκων κατέχει το γνωστικό αντικείμενο . Η πράξη όμως έχει αποδείξει ότι συνήθως και οι διδάσκοντες θεωρούν δεδομένο ότι το κατέχουν και αρχίζουν το μάθημα χωρίς μεγάλη προετοιμασία.

Η προετοιμασία στο αντικείμενο πρέπει να αρχίσει πολύ νωρίτερα από την διδασκαλία. Απαιτείται τέτοια εμβάθυνση στις έννοιες, ώστε την ώρα της διδασκαλίας να μη απασχολεί τον δάσκαλο η ίδια η θεωρία, αλλά μόνον ο τρόπος της παρουσίασης. Πολλές φορές μου αρέσει να παρομοιάζω την προετοιμασία στο αντικείμενο με το μαγείρεμα και τη διδασκαλία με το σερβίρισμα. Όσο καλό και να είναι το σερβίρισμα, το μη καλομαγειρεμένο φαγητό παραμένει άνοστο.

Οι μαθητές μας έρχονται στο μάθημα κυρίως για το αντικείμενο. Αυτό είναι το ζητούμενο. Για να το καταλάβουν πρέπει ο διδάσκων να έχει χωνέψει πολύ καλά την έννοια που θα διδάξει ώστε να μπορεί να την αντιπαραβάλει με άλλες παραπλήσιες έννοιες και να την παραλληλίζει με άλλα αντικείμενα που μπορεί να ανήκουν σε διαφορετικά αντικείμενα, αλλά είναι γνωστά στους μαθητές.

Ενώ οι μαθητές έρχονται στο μάθημα για το αντικείμενο άτυπα, παράλληλα χωρίς να το επιδιώκουν εισπράττουν ή αντιγράφουν και άλλες ιδιότητες του δασκάλου. Μαθαίνουν να συνεργάζονται, να σιωπούν, να αντιδρούν, να διεκδικούν και να συνεργάζονται. Αν είναι ικανοποιημένοι από τη διδασκαλία του αντικειμένου αντιγράφουν τον χαρακτήρα του δασκάλου, διαφορετικά εναντιώνονται και αναπτύσσουν ανάλογα τον χαρακτήρα τους.

Προγραμματισμός

Προγραμματίζουμε στην αρχή της χρονιάς πόσες ώρες θα διαθέσουμε για κάθε κεφάλαιο. Δεν είναι όλος ο χρόνος που διατίθεται εκμεταλλεύσιμος και άρα στον προγραμματισμό πρέπει να προβλέψουμε και κάποιο χρόνο επί πλέον από τον απαιτούμενο. Κάθε ημέρα ή ώρα είναι διαφορετική, ανάλογα με τη διάθεση των μαθητών και του καθηγητή. Αν παρά τον προγραμματισμό δεν εμπεδώνεται το μάθημα στον προγραμματισμένο χρονικό διάστημα διαθέτουμε και άλλο χρόνο, ώστε το αποτέλεσμα να είναι καλό.

Εισαγωγή στη διδασκαλία

Όταν οι μαθητές μας έρχονται στην τάξη, κουβαλούν μαζί τους διάφορα προβλήματα από τις προηγούμενες ώρες ή και ημέρες. Αν αρχίσουμε αμέσως το μάθημα, εμείς θα κάνουμε μάθημα και οι μαθητές μας θα είναι στα προβλήματά τους που τους απασχολούν. Πρέπει να σκεφτούμε κάτι σχετικό ή άσχετο με το μάθημα, κάτι επίκαιρο που να κεντρίσει όμως το ενδιαφέρον των μαθητών και έντεχνα να περάσουμε στο μάθημα αφού έχουμε κερδίσει την προσοχή τους. Με την εξάσκησή μας στο τέλος θα καταφέρουμε να μη αντιλαμβάνονται οι μαθητές μας το πέρασμά μας από την προκαταρτική εισαγωγή στο κυρίως μάθημα.
Αν πετύχουμε μέχρις εδώ, έχουμε την τάξη σε συντονισμό μαζί μας. Οι μαθητές μας είναι έτοιμοι να δεχθούν το καινούριο αντικείμενο που έχουμε προγραμματίσει να διδάξουμε. Αν όχι, το μάθημα που θα κάνουμε δεν θα είναι διδασκαλία αλλά μια διάλεξη και ο καθένας θα καταλάβει αυτά που θέλει, αν θέλει.

Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα

Ασφαλώς το μάθημα πρέπει να συνδέεται με το προηγούμενο. Ακόμη και όταν αλλάζουμε κεφάλαιο πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να περάσουμε από το ένα κεφάλαιο στο άλλο. Δεν επιτρέπεται σε μια χρονιά να διδάσκουμε πράγματα του ίδιου αντικειμένου που να είναι τελείως ξεκομμένα το ένα από το άλλο.

Σύνδεση του μαθήματος με την καθημερινότητα

Αυτό που διδάσκουμε πρέπει να είναι ενδιαφέρον. Πρέπει να δώσουμε παραδείγματα που να δείχνουν τη χρησιμότητα των όσων διδάσκουμε στην καθημερινότητα. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την ιδιότητα να συγκρατεί τα χρήσιμα και να απορρίπτει τα άχρηστα. Αν λοιπόν θέλουμε η διδασκαλία μας να γίνει κτήμα στους μαθητές μας, πρέπει να τους πείσουμε ότι αυτά που τους λέμε είναι χρήσιμα. Σε διαφορετική περίπτωση θα αναγκαστούμε να παραδεχθούμε ότι όσα τους διδάσκουμε από το ένα αυτί μπαίνουν και από το άλλο βγαίνουν.

Διδασκαλία με στόχο την άσκηση κριτικής σκέψης και προβληματισμού της τάξης

Η παρουσίαση του μαθήματος πρέπει να είναι τέτοια ώστε οι μαθητές μας να προβληματιστούν, να φέρουν αντιρρήσεις, να συζητήσουν και στο τέλος να ανακαλύψουν. Η αποκάλυψη του νόμου πρέπει να προκύψει σιγά - σιγά και να είναι απόρροια λογικών συμπερασμάτων που θα προκύψουν μέσα από συζητήσεις στην τάξη με την αντιπαράθεση αντιρρήσεων μεταξύ των μαθητών. Μόνον όταν αρθούν οι αντιρρήσεις τους, έχουν κατανοήσει το αντικείμενο και τότε το μαθαίνουν.

Προαπαιτούμενα

Πολλές φορές η κατανόηση μιας έννοιας απαιτεί παλαιότερα διδαγμένα γνωστικά αντικείμενα. Αν πιστεύουμε ότι οι μαθητές μας θα δυσκολευτούν στην ανάκληση των απαραίτητων γνώσεων είναι προτιμότερο να κάνουμε μια σύντομη επανάληψη.
Αν τα προαπαιτούμενα είναι άγνωστα για τους μαθητές καλό είναι να αφιερώσουμε κατάλληλο χρόνο ώστε οι μαθητές μας να αποκτήσουν τα κατάλληλα θεμέλια επάνω στα οποία θα οικοδομήσουμε το υπόλοιπο οικοδόμημα της γνώσης.

Διαφοροποίηση της σειράς διδασκαλίας διαφόρων παραγράφων του σχολικού βιβλίου

Αφού λοιπόν εργαζόμαστε έτσι και θεμελιώνουμε ότι διδάσκουμε με την πειθώ, θα πρέπει η διδασκαλία μας να έχει λογική σειρά και το ένα να έπεται του άλλου. Τυχόν μη επιτυχημένη συγγραφή του σχολικού βιβλίου, δεν θα πρέπει να μας χαλάσει τη διδασκαλία. Θα μπορούσαμε να διαφοροποιήσουμε την σειρά διδασκαλίας των διαφόρων παραγράφων του σχολικού βιβλίου, ώστε η διδασκαλία μας να έχει λογική σειρά.

Ρυθμός διδασκαλίας

Ο ρυθμός διδασκαλίας του διδάσκοντα είναι πολύ σημαντικός στην επιτυχία της διδασκαλίας. Αυτός δεν έχει κάποια συγκεκριμένη απόλυτη τιμή αλλά έχει σχετική τιμή και ανάλογη με το επίπεδο της τάξης.

Αν ο ρυθμός διδασκαλίας είναι μικρότερος από τον απαιτούμενο για το επίπεδο των συγκεκριμένων μαθητών, οι μαθητές έχουν περισσευούμενο χρόνο και τον διαθέτουν σε άλλες δραστηριότητες ή για να κάνουν φασαρία.

Αν ο ρυθμός διδασκαλίας είναι μεγαλύτερος από εκείνον που απαιτείται για το επίπεδο των μαθητών, οι μαθητές κουράζονται να παρακολουθήσουν, σταματούν να παρακολουθούν τη διδασκαλία και ασχολούνται με άλλα πράγματα ή κάνουν φασαρία.

Πρέπει λοιπόν ο διδάσκων πριν αρχίσει το μάθημα να διερευνήσει την τάξη και να προσδιορίσει το επίπεδό της, για να μπορέσει να επιτύχει τον σωστό ρυθμό διδασκαλίας του. Το συνηθέστερο είναι η τάξη να είναι ανομοιογενής, όσον αφορά στο επίπεδο των μαθητών, οπότε τα πράγματα δυσκολεύουν περισσότερο.

Ο παράγοντας του ρυθμού διδασκαλίας είναι πολύ σημαντικός και πολλά προβλήματα στην τάξη έχουν αφετηρία τον μη σωστό ρυθμό διδασκαλίας, όπως ο θόρυβος. Εδώ δεν έχει νόημα η προτροπή, παρακαλώ ησυχία, επιβάλλεται η αλλαγή του ρυθμού διδασκαλίας ή κάτι άλλο. Οι μαθητές μας ποτέ δεν κάνουν φασαρία χωρίς λόγο.

Σκηνοθεσία

Ο καθηγητής είναι σκηνοθέτης και ηθοποιός, ενώ το μάθημά του είναι μια θεατρική πράξη. Πρέπει λοιπόν να φροντίσει καλά τη σκηνοθεσία, τα κοστούμια, τους διάλογους και τις κινήσεις των ηθοποιών. Φροντίζει λοιπόν για το ντύσιμο του, πως θα κινείται στην τάξη, τι γλώσσα θα μιλά, τι χειρονομίες θα κάνει και ό,τι άλλο χρειάζεται για να επιτύχει η θεατρική πράξη.

Κατά τη διάρκεια του μαθήματος ενθουσιάζεται, απογοητεύεται, λυπάται και χαίρεται. Παρακολουθεί τους θεατές αλλά και ηθοποιούς - μαθητές του και προσπαθεί να τους κάνει να βιώνουν τη θεατρική πράξη. Σαν καλός σκηνοθέτης και ηθοποιός ζει τη θεατρική πράξη και παίζει κάθε φορά το έργο, όπως την πρώτη φορά κι ας είναι η πράξη χιλιοπαιγμένη. Η παράσταση πρέπει να πετύχει όχι μόνο για να ευχαριστηθούν οι μαθητές αλλά και για να επιβεβαιωθεί η αξία του έργου, του ηθοποιού και του σκηνοθέτη. Μια επιτυχημένη παράσταση κρατά το κοινό της και οι ηθοποιοί πηγαίνουν κάθε φορά στο θέατρο με χαρά για μια ακόμη επιτυχία. Αντίθετα, μια αποτυχημένη παράσταση χάνει το κοινό της και οι ηθοποιοί πηγαίνουν βαριεστημένα στο θέατρο, αφού ξέρουν ότι θα αποτύχουν για μια ακόμη φορά.

Μέσα διδασκαλίας - Παρουσίαση βιβλιογραφίας

Ο πίνακας είναι ένα πολύτιμο και αναντικατάστατο εργαλείο, διότι δίνει αμεσότητα σε ό,τι γράφουμε, είναι ζωντανό. Χρειάζεται όμως μεγάλη προσοχή στη χρήση του. Τα καθαρά γράμματα και τα ευκρινή σχήματα είναι απαραίτητα, όπως και η ταξινόμηση των όσων γράφουμε. Αν είναι δυνατόν να φροντίσουμε να μας φτάσει ο πίνακας και να μη σβήσουμε καθόλου, ώστε με το τέλος της ώρας όλο το μάθημα να είναι στον πίνακα. Ένας εφεδρικός πίνακας δεν είναι άσχημη ιδέα.

Όταν χρειαζόμαστε ένα κείμενο ή ένα καλό σχήμα για το μάθημα, μια καλή λύση αποτελεί το overhead, ενώ αν έχουμε περισσότερες απαιτήσεις τη λύση θα μας δώσει ο ηλεκτρονικός υπολογιστής.

Το εργαστήριο είναι απαραίτητο σκηνικό για κάθε μάθημα και όχι μόνο για τα μαθήματα των φυσικών επιστημών. Αν μάλιστα το εργαστήριο μπορεί να στηθεί με υλικά που χρησιμοποιούμε στη ζωή μας καθημερινά και να συμμετέχουν και οι μαθητές, ακόμη καλύτερα. Μια φορά είχα πάει σε ένα θέατρο. Ο σκηνοθέτης είχε σχεδιάσει μια σκηνή που πρόσφερε στο κοινό ζεστή σούπα ρεβίθια. Το μαγείρεμα γινόταν κατά την διάρκεια της θεατρικής πράξης και όλο το θέατρο μύριζε ρεβιθάδα. Τα χρόνια πέρασαν, την υπόθεση του έργου δεν την θυμάμαι, η μυρωδιά μου έμεινε μέχρι σήμερα.

Όταν κάνουμε μάθημα φέρνουμε στην τάξη και άλλα βιβλία που συμβουλευόμαστε για τη διδασκαλία. Οι μαθητές μας θα παρακινηθούν έμμεσα να διαβάσουν αυτά τα βιβλία για να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους. Η σκέτη παράθεση βιβλιογραφίας στον πίνακα από μόνη της δεν έχει τα καλύτερα αποτελέσματα. Ορίζουμε όμως το υποχρεωτικό μάθημα από το σχολικό βιβλίο. Αναθέτουμε σε μαθητές που γνωρίζουν μια ξένη γλώσσα να μεταφράσουν από ξένα βιβλία ασκήσεις ή ορισμένα εδάφια. Οι μαθητές μας τα βλέπουν με διαφορετικό μάτι διότι είναι κάτι που το έφτιαξαν οι ίδιοι.

Επιλογή ασκήσεων - Εργασίες

Οι ασκήσεις έχουν επιλεγεί και αυτές πολύ νωρίτερα από την διδασκαλία. Επιλέγουμε τις ασκήσεις με βάση τι θέλουμε να εμπεδώσουν οι μαθητές μας από τη θεωρία. Η θεωρία πρέπει να έχει εμπεδωθεί και οι ασκήσεις πρέπει να ελέγχουν την εμπέδωση της θεωρίας και όχι να φτιάχνουμε κατηγορίες ασκήσεων στις οποίες καταλήγουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα μηχανικά χωρίς την εφαρμογή της θεωρίας. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν καλλιεργούμε στους μαθητές μας τον επιστημονικό τρόπο σκέψης και την κριτική ικανότητα, αλλά τα εξασκούμε μόνο στον εμπειρισμό. Αν χρειαστεί να αντιμετωπίσουν ένα πρόβλημα που δεν εμπίπτει σε κάποια κατηγορία ασκήσεων, δεν μπορούν να εφαρμόσουν τη θεωρία, ούτε να αναπτύξουν κριτική σκέψη.

Αφού έχουμε επιλέξει ποιες ασκήσεις θα δώσουμε, φροντίζουμε οι ασκήσεις που θα λύσουμε μετά τη θεωρία στον πίνακα να βοηθήσουν τους μαθητές μας στη λύση των ασκήσεων που θα δώσουμε για μελέτη. Οι πρώτες ασκήσεις είναι εύκολες για να προσελκύσουμε τους μαθητές. Αλλά και οι επόμενες ας έχουν μια κλιμακούμενη δυσκολία, γιατί απευθυνόμαστε σε όλους τους μαθητές και όλοι δεν είναι αριστούχοι.

Ασκήσεις φτιαγμένες από τον διδάσκοντα δίνουν ιδιαίτερο άρωμα. Αν αυτές οι ασκήσεις περιλαμβάνουν μια ιστορία με γεγονότα και ονόματα, αποκτούν ταυτότητα και είναι οι ασκήσεις που θα θυμούνται οι μαθητές μας. Εκτός των άλλων βέβαια, οι δικές μας ασκήσεις ανταποκρίνονται περισσότερο στη διδασκαλία της θεωρίας που κάναμε εμείς οι ίδιοι.

Προτρέπουμε στους μαθητές μας με τον τρόπο μας, να κρατούν σημειώσεις και να γράφουν εργασίες τις οποίες ελέγχουμε και επαινούμε τις καλές. Εκτός από τις τακτικές εργασίες προτρέπουμε την τάξη να συμμετέχει και σε έκτακτες πιο απαιτητικές εργασίες ή σε πανελλήνιους ή ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς. Τέτοιες δραστηριότητες ανεβάζουν την ψυχολογία τους για το μάθημα και την αγάπη τους για το γνωστικό αντικείμενο.

Μέθοδος διδασκαλίας

Από όσα είπαμε μέχρι τώρα, πρέπει να έγινε κατανοητό ότι αναφερόμαστε στην εποικοδομητική διδασκαλία.

Έλεγχος της διδασκαλίας

Σε τακτά χρονικά διαστήματα κάνουμε ελέγχους για να δούμε κατά πόσο η διδασκαλίας μας πετυχαίνει. Αυτό μπορεί να γίνεται συνέχεια σε κάθε ώρα διδασκαλίας με προφορικά τεστ ή σε τακτά χρονικά διαστήματα με γραπτά τεστ ή διαγωνίσματα.
Η σωστή και δίκαιη βαθμολόγηση των διαγωνισμάτων είναι σημαντική. Ο μαθητής περιμένει μια ανταμοιβή για την προσπάθεια που έκανε. Η βαθμολογία πρέπει να εκτείνεται σε όλη της την κλίμακα.

Αν η βαθμολογία περιορίζεται μόνο στο ανώτερο κομμάτι της, χαϊδεύουμε τα αυτιά των αδύνατων μαθητών και η επιβράβευση των καλών μαθητών δεν είναι αυτή που θα έπρεπε να είναι. Αλλά και οι πληροφορίες που παίρνουμε για την επιτυχία της διδασκαλίας μας είναι παραποιημένες.

Αν η βαθμολογία μας είναι σωστή και δίκαιη και παρ’ όλα αυτά η βαθμολογία μας περιορίζεται μόνο στο ανώτερο κομμάτι της κλίμακας ή τα ερωτήματα που θέσαμε στα διαγώνισμα ήταν πολύ εύκολα ή έχουμε μια τάξη με πολύ ανεβασμένο επίπεδο και προφανώς η διδασκαλία μας έχει επιτύχει απόλυτα. Ανάλογα συμπεράσματα θα βγουν αν η βαθμολογία μας κυμαίνεται στο κατώτερο μόνο τμήμα της κλίμακας βαθμολογίας.

Αν διαπιστώσουμε ότι κάποιο θέμα δεν απαντάται ικανοποιητικά από το σύνολο της τάξης, αυτό θα αποτελέσει αφορμή για επανάληψη ή διαφορετική διδασκαλία του συγκεκριμένου θέματος. Αυτός είναι άλλωστε και ένας από τους λόγους που καλούνται οι μαθητές μας να γράψουν ένα τεστ ή ένα διαγώνισμα.

Μαθητές

Οι μαθητές μας δεν είναι όλοι ίδιοι. Υπάρχουν μερικοί ιδιαίτερα έξυπνοι, άλλοι εργατικοί, μερικοί μικρής απόδοσης, υπάρχουν μαθητές που είναι φιλικά προσκείμενοι στο μάθημα και άλλοι αδιάφοροι ή υπερκινητικοί. Ο κάθε μαθητής έχει την προσωπικότητά του και θα συμβάλλει με τον δικό του τρόπο στη διαδικασία του μαθήματος αρκεί να έχει σημειωθεί από τον διδάσκοντα η ιδιαιτερότητα ενός εκάστου και να χρησιμοποιεί κάθε ηθοποιό στην κατάλληλη σκηνή. Όλοι οι ηθοποιοί πρέπει να έχουν ρόλο και κανείς δεν περισσεύει. Όλοι προσπαθούν για να επιτύχει η θεατρική παράσταση. Η δημιουργία συνθηκών ευγενούς άμιλλας διευκολύνει την επιτυχία του μαθήματος.

Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη διδασκαλία

Μικρά διαλείμματα

Επιβάλλεται το σπάσιμο του μονότονου της διδασκαλίας με μικρές παρεμβάσεις, όχι μεγαλύτερες του ενός λεπτού, που χαλαρώνουν την ένταση της διδασκαλίας. Θέλει όμως μεγάλη προσοχή η παρέμβασή μας αυτή να είναι ευχάριστη για τους μαθητές και χωρίς να μας ξεφύγει ο έλεγχος και να χάσουμε την συνοχή της τάξης. Αν πιστεύουμε ότι μπορεί να χάσουμε τον έλεγχο της τάξης είναι προτιμότερο να παραλείψουμε τα διαλείμματα.

Ώρα διδασκαλίας

Όλες οι ώρες διδασκαλίας δεν είναι ίδιες. Διαφορετική απόδοση έχουν οι μαθητές και ο δάσκαλος την πρώτη ώρα και διαφορετική την 6η ώρα. Τι μάθημα είχε η τάξη την προηγούμενη ώρα;

Διάφορα γεγονότα που αναστατώνουν τη λειτουργία του σχολείου

Μια γιορτή στο σχολείο ή μια τιμωρία κάποιου μαθητή μπορεί να επηρεάσει το κλίμα της τάξης.

Θέση της τάξης, θόρυβος, κρύο,

Η θέση και η κατάσταση της αίθουσας επηρεάζει τη διδασκαλία. Υπάρχουν αίθουσες που πληρούν τις σωστές προδιαγραφές θέρμανσης και φωτισμού και άλλες όχι. Επίσης αίθουσες που είναι εκτεθειμένες στο θόρυβο του περιβάλλοντος.

Συμπεράσματα

Στην ανάλυση που κάναμε δώσαμε έμφαση στην όσο το δυνατόν καλύτερη παρουσίαση του δασκάλου στην τάξη του και στην επιτυχημένη διδασκαλία του αντικειμένου που καλείται να διδάξει. Στόχος μας ήταν να δείξουμε ότι όταν η διδασκαλία είναι επιτυχημένη, κυρίως στο Λύκειο, είναι όλοι είναι ευχαριστημένοι, δεν παραπονιέται κανένας και άρα δεν έχουμε προβλήματα. Σε ένα χώρο που επικρατεί πλήρης τάξις είναι δύσκολο να σημειωθούν παραπτώματα. Για το λόγο αυτό δεν εξετάσαμε κανένα πρόβλημα και τους τρόπους θεραπείας του.

Παρ’ όλα αυτά όμως, επειδή έχουμε να κάνουμε με παιδιά και ιδιαίτερα με έφηβους, πιθανόν να έχουμε μερικά προβλήματα χωρίς λόγο. Συνήθως πρόκειται για μερικούς μαθητές που λόγω της εφηβείας προσπαθούν να προβληθούν με κάποιο διαφορετικό τρόπο. Η άμεση επίλυση του προβλήματος με αγάπη, σε χαμηλούς τόνους, χωρίς χαρακτηρισμούς και σε ευχάριστη ατμόσφαιρα είναι προτιμότερη από την παραπομπή του μαθητή στην διεύθυνση. Η παραπομπή του μαθητή στην διεύθυνση τον απομακρύνει από το δάσκαλο.

Αντίθετα η μη παραπομπή του στην διεύθυνση ενδυναμώνει τη σχέση του μαθητή με τον δάσκαλο και ίσως το παράπτωμά του να είναι η αφορμή να πλησιάσει ο μαθητής το δάσκαλο και το μάθημά του. Άλλωστε έχει αποδειχθεί ότι οι ατίθασοι μαθητές είναι συνήθως οι πιο έξυπνοι. Απλώς αναλώνουν ελάχιστο χρόνο για να εμπεδώσουν τα μαθήματα, τους περισσεύει χρόνος και τον διαθέτουν ποικιλοτρόπως. Ας αναθέσουμε σ’ αυτούς τους μαθητές μια επιπλέον αρμοδιότητα, ώστε ο χρόνος που τους περισσεύει να καλυφθεί δημιουργικά και για τους ίδιους και για την τάξη. Το αν θα επιτύχουμε ή αν θα αποτύχουμε εξαρτάται από την επιλογή της επιπλέον αρμοδιότητας που θα επιλέξουμε να τους αναθέσουμε.

Δημήτρης Τσαούσης, kxghellas.gr